Οι Α.Π.Ε. στα νησιά μας. Του Ν. Στεφάνου

Ναι στην απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, αλλά σε συνδυασμό με την μεγιστοποίηση του περιβαλλοντικού και οικονομικού οφέλους για τις τοπικές κοινωνίες.

Με την έγκρισης από το ΥΠΕΚ των περιβαλλοντικών όρων για την εγκατάσταση 95 ανεμογεννητριών σε 9 αιολικών σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας συνολικής ισχύος 218,5 MW στα νησιά Άνδρος, Τήνος, Πάρος και Νάξος, οι τοπικές κοινωνίες βρίσκονται για άλλη μια φορά απροετοίμαστες εμπρός στην συνήθης προχειρότητα, κάποιοι πιστεύουν ότι μπορεί να είναι και ηθελημένη, της κεντρικής διοίκησης.

Για να έχουμε αίσθηση του μεγέθους του έργου, ας σημειώσουμε ότι η τρέχον μέγιστη ζήτηση των 4 νησιών είναι περίπου 46 MW, και οι 4 ανεμογεννήτριες εγκατεστημένες στην Πάρο έχουν ισχύς 3,6 MW.
Δηλαδή, η παραχθέντα ισχύος θα είναι περίπου πενταπλάσια της ζήτησης των 4 νησιών. Η επένδυση είναι της τάξεως των 800 εκατομμυρίων ευρώ και εκτιμάται ότι θα αποφέρει έσοδα περίπου 150 εκατομμύρια το χρόνο.

Σύμφωνα με τον ισχύοντα νόμο, το 1,7% κατευθύνεται προς τους ΟΤΑ και το 1% προς τους οικιακούς καταναλωτές. Δηλαδή περίπου 4 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο θα μείνουν για την τοπική κοινωνία των 4 νησιών, ή περίπου 75 ευρώ, ανά κάτοικο.

Εφόσον γίνει το έργο αποκλειστικά από μεγάλους επενδυτές, αν και εκτιμάται ότι κάθε MW που παράγεται από ΑΠΕ «γεννά» περίπου 1 θέση εργασίας, δηλαδή 218 θέσεις για ένα τέτοιο έργο, μπορούμε να προβλέψουμε ότι δεν θα προσφερθούν στην ντόπια κοινωνία.

Επιπρόσθετος μπορούμε να προβλέψουμε ότι τα συνοδευτικά έργα θα έχουν ως προτεραιότητα την ελαχιστοποίηση των δαπανών, και ως αποτέλεσμα θα δούμε ενδεχομένως την αναγκαία χάραξη δρόμων και την εγκατάσταση εναέριων καλωδίων να γίνονται πρόχειρα, χωρίς ιδιαίτερο σεβασμό στο περιβάλλον και στο μοναδικό χαρακτήρα των νησιών. Και έπειτα, οι κάτοικοι των 4 νησιών, θα θεώμαστε 95 ανεμογεννήτριες, ίσως υπολογίζοντας με απογοήτευση πόσα χρήματα μπαίνουν στην τσέπη του επενδύτη με κάθε κύκλο των πτερύγιων κάθε ανεμογεννήτριας!

Θα έχουμε γίνει οι ήρωες της μύωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, αφού θα μας ζητηθεί  να υποστούμε όλα αυτά για 75 ευρώ στον καθένα, και 150 εκατομμύρια ευρώ στους ξένους επενδυτές. Θα μας ζητηθεί είπα; Λάθος, θα μας επιβληθεί, αφού από ότι φαίνεται το ΥΠΕΚΑ δεν προσπάθησε καμία διαβούλευση με την τοπική κοινωνία και  αγνοεί παντελώς τις εισηγήσεις του περιφερειακού συμβουλίου και των δημοτικών συμβουλίων των τεσσάρων νησιών.

Από την άλλη βεβαίως, χρειάζεται να αντιληφθούμε ότι η Ελλάδα είναι μια από τις πιο σπάταλες ενεργειακά χώρες υπολογίζοντας τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου ανά μονάδα ΑΕΠ. Ο εθνικός στόχος είναι η διείσδυση των ΑΠΕ (Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας) κατά 20% στη συνολική παραγωγή ενέργειας έως το 2020.

Γνωρίζουμε ότι είναι αδύνατη η επίτευξη αυτού του στόχου μόνο με εξοικονόμηση ενέργειας, ή μόνο με μικρά αιολικά ή μόνο με φωτοβολταϊκά. Στο πλαίσιο αυτό, η τοποθέτηση ανεμογεννητριών και αιολικών πάρκων στα νησιά με τη διασύνδεσή τους μέσω υποβρύχιου καλωδίου είναι απαραίτητη.

Επιπροσθέτως, το κόστος των εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων για την ηλεκτροπαραγωγή στα μη διασυνδεδεμένα νησιά φτάνει σήμερα τα 700.000.000 ευρώ ετησίως. Το ποσό αυτό επιβαρύνει ολόκληρη τη χώρα και ιδιαίτερα το εμπορικό ισοζύγιο σε μια περίοδο πρωτοφανούς δημοσιονομικής κρίσης. Στο ποσό αυτό δεν συμπεριλαμβάνεται το κόστος για την εισαγωγή πετρελαίου και άλλων ορυκτών καυσίμων για τις υπόλοιπες ενεργειακές ανάγκες των νοικοκυριών, των επιχειρήσεων και των Δήμων (μετακινήσεις, θέρμανση, κτλ).

Επομένως, δεν θα ήταν ούτε θεμιτό ούτε εφικτό να πούμε όχι στην αιολική και φωτοβολταϊκή ενέργεια στον τόπο του ήλιου και του αέρα! Οι ανάπτυξη των ΑΠΕ ξεκίνησαν προ καιρού σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες όπου η αντίδραση των τοπικών κοινωνιών στην εισβολή επενδυτών στα χωριά η τις γειτονιές τους ήταν η ανάπτυξη τοπικών ενεργειακών συνεταιρισμών, όπου η κοινωνία γίνεται ιδιοκτήτης των μονάδων, για δικό της όφελος.

Παντού η αντίθεση του τοπικού πολίτη στην ανάπτυξη ΑΠΕ μειώθηκε όταν οι πολίτες κατέχουν μέρος της ιδιοκτησίας και των οικονομικών οφελών των μονάδων. Σε πολλές χώρες, η νομοθεσία υποχρεώνει τον επενδυτή να διαθέσει ένα ποσοστό του έργου για την συμμετοχή του ντόπιου πολίτη και ένα άλλο για τους ΟΤΑ. Αυτό το ποσοστό φθάνει μέχρι και το 50% στην Βαλλονία (Γαλλόφωνη περιφέρεια του Βελγίου).

Έτσι, αν οι νησιωτικές κοινωνίες και οι ΟΤΑ είχαν επιπλέον το 5% των μετοχών της συγκεκριμένης επένδυσης, δηλαδή αν επένδυαν 40 εκατομμύρια ευρώ (περίπου €750 μέσον όρο ανά κάτοικο), θα είχαν ετησίως καθαρά έσοδα, μετά τα 5-6 χρόνια της απόσβεσης και επιπλέον των 4 εκ. που προβλέπει ό νόμος, της τάξης των 7,5 εκ ευρώ, πράγμα που θα έδινε τη δυνατότητα χρηματοδότησης σε ποικιλία πράσινων επενδύσεων στα νησιά μας στους τομείς της ενέργειας, της διαχείρισης απορριμμάτων, της διαχείρισης υδάτων, των κοινωνικών υποδομών, της υγείας κ.α. με όλα τα συνεπαγόμενα πολλαπλασιαστικά οφέλη.
Τα ποσά αυτά είναι σημαντικά σε σχέση με τα σημερινά δεδομένα αλλά μικρά συγκρινόμενα με τα έσοδα που θα είχαν οι τοπικές κοινωνίες αν προχωρούσαν εκείνες στις συγκεκριμένες επενδύσεις γιατί τότε ακόμα μεγαλύτερο μέρος των 150.000.000 ευρώ θα έμενε στο Ν. Αιγαίο.

Μη λαμβάνοντας υπόψη την απασχόληση που θα προσφερόταν όπως και ενδεχομένως την εισαγωγή καινοτομία μέσω της παραγωγής μέρους της τεχνολογίας στη χώρα και στο Ν. Αιγαίο. Ποιο συγκεκριμένα το ΝΕΩΡΙΟ θα μπορούσε να έχει τη δυνατότητα να κατασκευάζει μέρος του μεταλλικού εξοπλισμού για μικρές αλλά και μεγαλύτερες ανεμογεννήτριες, στο πλαίσιο συνεργασίας με ευρωπαϊκά ερευνητικά κέντρα ή και εταιρίες που πιθανώς θα μπορούσαν να ενδιαφερθούν να μεταφέρουν μέρος της παραγωγής τους στην Ελλάδα.

Παντού έχει διαπιστωθεί ότι οι συνεταιρισμοί ΑΠΕ αναζωογονούν τις υπαίθριες κοινωνίες. Η απογοήτευση που αισθανόμαστε οι περισσότεροι μετά την έγκριση από το ΥΠΕΚ των περιβαλλοντικών όρων του έργου-μαμούθ με πλήρη άγνοια για το συμφέρον των τοπικών κοινωνιών μπορεί και πρέπει να μετεξελιχθεί σε θετική ενδυνάμωση της κοινωνίας για να πάρει το μέλλον στα χέρια της. 

Νικόλας Στεφάνου
Μέλος «Οικολογικός Άνεμος στην περιφέρεια Ν. Αιγαίου» 

Στην φωτογραφία: Διαδηλωτές τον Νοέμβριο του 2013 αποτέλεσαν μορφή ανεμογεννήτριας μπροστά του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις Βρυξέλλες για να ζητήσουν μεγαλύτερη υποστήριξη σε κοινωνικά έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. http://bit.ly/1ddFEWU 

Σχόλια

top