Για το Τουριστικό Προϊον της Πάρου

Του Μένιου Αποστολήδη

ΣΚΟΠΟΙ – ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ – ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

Εάν δεχτούμε οτι η ομάδα εργασίας για το Τουριστικό Προϊόν της Κίνησης Ενεργών Πολιτών Ο.Σ.Α. , αποτελεί μέρος ενός μεγαλύτερου συνόλου Παριανών πολιτών που φιλοδοξεί να διεκδικήσει την Διοίκηση -ή την συμμετοχή σε αυτήν- του Δήμου μας, τότε θα πρέπει -όχι μόνον- να έχει εντοπίσει τα σημεία στα οποία το προϊόν αυτό πάσχει, αλλά και να μπορεί να παρουσιάσει τους πολιτικούς, κοινωνικούς και οικονομικούς λόγους για τους οποίους αυτό συμβαίνει.

Το γεγονός αυτό, θα της επιτρέψει να μπορέσει να παρουσιάσει τις προτάσεις της για την αναβάθμιση του, αλλά και »να χτίσει ένα πλαίσιο» μέσα στο οποίο θα

θα πρέπει να κινούνται και οι προτάσεις των -όποιων- »ειδικών για το τουριστικό γίγνεσθαι» καλέσει να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους.

Με άλλα λόγια -και με »ευκολοχώνευτα» επιχειρήματα- δεν χρειαζόμαστε κάποιον  για να μας πεί »τι είδους φαγητό πρέπει να φάμε». Ξέρουμε.

Θέλουμε π.χ. »να φάμε κοτόπουλο αλανιάρικο με ρύζι, σε σάλτσα κρασιού» και

καλούμε  κάποιον που να »μπορεί να το μαγειρέψει».

ΚΟΙΝΟΝΙΚΟ- ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ του ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ στην ΠΑΡΟ

Στην Ελλάδα ο τουρισμός αποφέρει περίπου το 15 – 18% του ΑΕΠ και απασχολεί (κατ” εκτίμηση του ΣΕΤΕ) 700 – 800.000 άτομα δηλ. το 15-18% του εργατικού δυναμικού. Στην Πάρο τα ποσοστά αυτά, είναι σαφώς μεγαλύτερα.

Γι” αυτό και οι σχέσεις παραγωγής – ιδιοκτησίας στον κλάδο μας, επιρρεάζουν

συνολικά την συγκρότηση της Παριανής κοινωνίας.  Με τους παρακάτω τρόπους

1. ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΟΠΙΚΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ – ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ

Ο Παριανός τουρισμός είναι ο »βασικός πυλώνας στήριξης» της οικογενειακής επιχειρηματικότητας. Οχι μόνο γιατί είναι σχετικά εύκολο να κερδίσεις απο

»ένα ακίνητο στην κατάλληλη τοποθεσία» αλλά κυρίως επειδή η εποχικότητα επιτρέπει  στην οικογένεια να συνδυάσει αυτήν την δραστηριότητα με άλλες.

(π.χ ο ψαράς, ο κτηνοτρόφος, ο γεωργός, μπορούν να έχουν και κάποια ενοικιαζόμενα δωμάτια ή ο υδραυλικός, ο οικοδόμος, ο πλακάς, το χειμώνα να ασχολούνται με »την οικοδομή» και το καλοκαίρι να έχουν το »μικρό ταβερνάκι με φαγητά που παράγω στον κήπο μου» ή να ενοικιάζουν »το μικρό μαγαζάκι που έχουν» σε έναν επαγγελματία του κλάδου.)

Το γεγονός αυτό επιτρέπει τον συνδυασμό των παραγωγικών δράσεων και εσόδων του πρωτογενούς και του τριτογενούς τομέα (παροχή τουριστικών υπηρεσιών)

Παράλληλα δεν πρέπει να αγνοήσουμε το γεγονός, οτι ένα σημαντικό μέρος

των Παριανών δημοτών βιοπορίζεται σχεδόν αποκλειστικά απο δράσεις τριτογενούςτομέα (εμπόριο και παροχή υπηρεσιών).

Σημαντικό δε ποσοστό αυτού του μέρους Παριανών δημοτών, δεν μπορεί να ωφεληθεί ούτε απο τα »εξ αντανακλάσεως θετικά ωφέλη» του πρωτογενούς.

Με άλλα λόγια και »ευκολοχώνευτα επιχειρήματα» δεν  μπορούν να έχουν, ούτε

»τα αυγά της γιαγιάς» και το »τυράκι της μαμάς», ούτε το »κατσικάκι του θείου».

(και συνεπώς βέβαια, μεγαλύτερες οικονομικές ανάγκες για τα »προς το ζείν»)

Σε κάθε περίπτωση πάντως, όλες οι μερίδες των Παρανών δημοτών ασχολούνται

και βιοπορίζονται απο τον τουρισμό είτε άμεσα, είτε δευτερευόντως. Και το ζήτημα

της »εποχικότητας», σε συνδυασμό με την μείωση των εσόδων, τους απασχολεί.

Κάθε προσπάθεια στρατηγικού σχεδιασμού τουριστικής πολιτικής και υλοποίηση δράσεων που τον αφορούν, πρέπει να λαμβάνει σοβαρότατα υπ” όψην

το υπάρχον μοντέλο τοπικής επιχειρηματικότητας και τις δυνατότητες του.

2.    ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ – ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ

Το Παριανό μοντέλο τουρισμού (ήλιος, θάλασσα, αρχαιολογικά-βυζαντινά αξιοθέατα) βασίζεται σε αυτά που ονομάζονται »κοινά αγαθά» και αναπτύχθηκε σε συνδυασμό με την -σε μεγάλο βαθμό- κατακερματισμένη γαιοκτησία, και δεν ευνόησε την ανάπτυξη επιχειρήσεων του κλάδου με μεγάλο βαθμό συγκέντρωσης

πχ μεγάλες ξενοδοχιακές μονάδες all inclusive, θεματικά πάρκα, συγκροτήματα καζίνο και διασκέδασης(τύπου Κερκύρας, Ρόδου και Las Vegas), συγκροτήματα γκόλφ κλπ.

Στην Πάρο -αλλά και γενικότερα στις Κυκλάδες-  στο φαινόμενο αυτό συνέβαλαν

εκτός απο την πολυδιασπορά της ιδιοκτησίας και οι αρχιτεκτονικοί και πολεοδομικοί κανονισμοί.

Στην Πάρο, έχουμε ελάχιστα συγκροτήματα που να μπορούν να κρατήσουν αποκλειστικά στον χώρο τους, τον πελάτη ικανοποιημένο για πολλές ημέρες.

Σύμφωνα με στοιχεία του ΣΕΤΕ και της ΟΣΤΚ Κυκλάδων, η Πάρος διαθέτει ικανοποιητικές υποδομές στέγασης επισκεπτών, συνολικά 141.150 κλίνες.

Εδω υπάρχει ένα στοιχείο κατανομής τους, που πρέπει να λαμβάνεται σοβαρότατα υπ” όψην

Το   4.3%  δηλ. 6.150 κλίνες υποστηρίζονται απο ξενοδοχειακές επιχειρήσεις ενώ

το 95.7% δηλ. 135.000 κλίνες ανοίκουν σε επιχειρήσεις ενοικιαζομένων δωματίων

Με τον τρόπο αυτό, τα ωφέλη του Παριανού μοντέλου τουρισμού διασπείρονται σε πολλούς μικροϊδιοκτήτες. Κάθε αλλαγή του μοντέλου αυτού, θα επιφέρει και

αλλαγές στην κατανομή των εσόδων του τουριστικού προϊόντος, με προφανείς συνέπειες στην τοπική κοινωνία.

Στην Πάρο οι μεγάλες επιχειρήσεις οικονομικής συγκέντρωσης δραστηριοποιούνται στην Ακτοπλοϊα, την Αεροπλοϊα και στο Διεθνές Αεροδρόμιο

(το οποίο δεν υπάρχει ΑΚΟΜΗ, αλλά αρκέτοι -εν αγνοία τους- το επιθυμούν)

Για τις επιχειρήσεις οικονομικής συγκέντρωσης, η επιμήκυνση και εντατικοποίηση της εποχικότητας (οχι μόνον εδώ, αλλά διεθνώς) θεωρείται απαραίτητη και ο οποιοσδήποτε σχεδιασμός τους, εξυπηρετεί αυτόν τον σκοπό.

Η παγκόσμια αλλά και η Ευρωπαϊκή εμπειρία δείχνουν οτι τα μέσα υλοποίησης της, τα έσοδα που αποφέρει και ο τρόπος διανομής τους, δεν ταιριάζουν με το τοπικό μοντέλο επιχειρηματικότητας.

Δεν διαφαίνεται -στο εγγύς μέλλον- πιθανότητα να κινδυνεύσουν οι  τοπικές μικροεπιχειρήσεις του τουρισμού απο επιχειρήσεις οικονομικής συγκέντρωσης, αλλά με δεδομένη την οικονομική  δυσπραγία του Κεντρικού Κράτους να προχωρήσει σε Δημόσιες επενδύσης έργων υποδομής (λιμάνια, αεροδρόμια κλπ)

υπάρχει βάσιμη πιθανότητα αυτά να υλοποιηθούν μέσω ΣΔΙΤ (Σύμπραξη Δημόσιου

και Ιδιωτικού Τομέα).

Η επανασυγκέντρωση των κατά τόπους Λιμενικών Ταμείων και των πόρων τους

είναι κάτι παραπάνω απο ενδεικτική.

Κάθε προσπάθεια στρατηγικού σχεδιασμού τουριστικής πολιτικής που προϋποθέτει την υλοποίηση δράσεων κατασκευής μεγάλων έργων υποδομής, θα πρέπει υπολογίζει και αυτήν την πιθανότητα και να έχει ξεκάθαρη άποψη -βασισμένη στην λαϊκή βούληση- για την στάση που θα κρατήσει, αλλά και  να είναι ενήμερη για τις συνέπειες των επιλογών της πάνω στο τουριστικό προϊόν.

3.    Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝ ΑΓΑΘΩΝ

Ολα σχεδόν τα ελκυστικά στοιχεία του Παριανού τουριστικού μοντέλου είναι

»κοινά αγαθά» δηλ. αγαθά με ανοικτή πρόσβαση : ο ήλιος, οι παραλίες και η θάλασσα, οι παραδοσιακοί οικισμοί, τα μνημεία (αρχαιολογικά κ” βυζαντινά), τα μουσεία, τα εκθέματα των μουσείων.

Η συντριπτική πλειοψηφία των »κοινών αγαθών» είναι και εξωγενής για την οικονομία : δεν είναι το αποτέλεσμα επενδύσεων επιχειρήσεων ή του κράτους, αλλά έχουν παραδοθεί στην τοπική κοινωνία απο παλαιότερες μη εμπορικές εποχές.

Η »τουριστική αξία» βρίσκεται στον δημόσιο χώρο και οι επιχειρήσεις τοπικού μοντέλου ανταγωνίζονται  περιφερειακά για την πρόσβαση : ξενοδοχεία, σίτιση και

μεταφορές για αυτούς που έρχονται να δούν παραλίες και μνημεία.

Το μεγαλύτερο μέρος των »κοινών αγαθών» ανήκει και το διαχειρίζονται »θεσμικά όργανα» δηλ. Κράτος, Περιφέρεια, Δήμος κλπ.

Εξαίρεση αποτελούν οι εκκλησίες και τα μοναστήρια τα οποία ανήκουν στην Εκκλησία, η οποία στην συγκεκριμένη περίπτωση πρέπει να λογίζεται ως »δημόσιος οικονομικός φορέας ιδιωτικού δικαίου» (με νομικούς όρους-όχι πολιτισμικούς)

Η βασική λογική διαχείρισης των »κοινών αγαθών» απο τα »θεσμικά όργανα» είναι να αξιοποιηθούν και να διατηρηθούν σε καλή κατάσταση, όσα μας δόθηκαν απο την φύση και τους παλαιότερους κατοίκους της χώρας.

Αυτό το μοντέλο διαχείρισης ακόμη και όταν εφαρμόζεται αυστηρά και σοφά, έχει πολύ μικρά περιθώρια για να αναπτυχθεί περισσότερο.

Δεν είναι στην λογική των θεσμικών οργάνων η δημιουργία νέων κοινόχρηστων αγαθών. Γιατί δεν μπορεί να είναι. Δεν μπορεί να δημιουργήσει »νέες παραλίες», να φέρει »άλλη θάλασσα με τροπικά ψάρια» ή να δημιουργήσει »ψηλά βουνά που κάνουν πίστες για σκί».

Κάθε προσπάθεια στρατηγικού σχεδιασμού τουριστικής πολιτικής, πρέπει να κάνει ξεκάθαρο στους πολίτες οτι για να δημιουργηθούν τα »νέα τουριστικά προϊόντα», απαιτούν συλλογικές επενδύσεις και δράσεις και τα  προβλήματα συντονισμού και συμμόρφωσης είναι ΠΟΛΥ ΠΙΟ ΣΥΝΘΕΤΑ απο την απλή διατήρηση ενός φυσικού κοινόχρηστου αγαθού, όπως μια παραλία.

Το maximum των δυνατοτήτων του Δήμου, είναι η εξασφάλιση πρόσβασης σε αυτά. Πρέπει ο πολίτης να γνωρίζει το »πεπερασμένο» των δυνατοτήτων του Δήμου και να μην »σέρνονται προεκλογικά σενάρια υπέρβασης».

ΕΠΙΛΟΓΙΚΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Οι τρεις συνισταμένες των σχέσων παραγωγής – ιδιοκτησίας του Τουριστικού προϊόντος της Πάρου :

  1. 1.   μοντέλο τοπικής επιχειρηματικότητας – εποχικότητα
  2. 2.   επιχειρήσεις οικονομικής συγκέντρωσης – εποχικότητα    και
  3. 3.   διαχείριση κοινών αγαθών

που περιγράφονται παραπάνω, συνθέτουν το  κοινωνικό-οικονομικό πλαίσιο του Παριανού οργανισμού που παράγει το Τοπικό Τουριστικό προϊόν και συνδιαμορφώνουν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του »προϊόντος».

Τα χαρακτηριστικά αυτά, επιτρέπουν στο προϊόν να τοποθετηθεί στον »χάρτη των τουριστικών επιλογών» εντός και εκτός Ελλάδος.

Αυτά συνθέτουν την Τουριστική Ταυτότητα της Πάρου

Κάθε αλλαγή του πλαισίου παραγωγής, θα επιφέρει και αλλαγή στα χαρακτηριστικά του προϊόντος αλλά και αντιθέτως κάθε αλλαγή στην μορφή ή το είδος του προϊόντος, προαπαιτεί και αλλαγές στο πλαίσιο παραγωγής.

Προσωπική μου άποψη είναι οτι κάθε »σχέδιο συγκρότησης» ή »αλλαγής» της Τουριστικής ταυτότητας της Πάρου μέσω »προγραμματικών διακηρύξεων» φιλόδοξων δημάρχων, είναι φλιναφήματα για αφελείς ή λαϊκιστές λαοπλάνους.

Αντιθέτως αυτό που μπορεί, πρέπει και ΕΠΕΙΓΕΙ να γίνει, είναι η επιλογή κεντρικής κατεύθυνσης και η διαμόρφωση επιχειρησιακού σχεδίου για την ΕΠΑΝΑΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ της Πάρου στον χάρτη των τουριστικών επιλογών ΜΕ ΤΗΝ

ΥΠΑΡΧΟΥΣΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ.

 

Σχόλια

top